INFORMACJA O DZIAŁALNOŚCI KOŁA GEOGRAFÓW „PENEPLENA”
PRZY I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO
W AKADEMICKIM ZESPOLE SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH
W CHORZOWIE
(ROK ZAŁOŻENIA – 1977)
Naukowym patronem Koła Geografów „Peneplena” jest Polskie Towarzystwo
Geograficzne
(Oddział Katowicki)
Koło Geografów „Peneplena” skupia uczniów i absolwentów I Liceum
Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Akademickim Zespole Szkół
Ogólnokształcących w Chorzowie – jednej z najlepszych szkół w kraju i regionie,
co potwierdzają wyniki ogólnopolskich rankingów, egzaminów maturalnych i
wstępnych, szkoły objętej dydaktyczną opieką Uniwersytetu Śląskiego w
Katowicach. Wysoka pozycja Szkoły jest efektem bezinteresownego zaangażowania
oraz zapału nauczycieli i uczniów, bardzo bogatej oferty edukacyjnej zajęć
pozalekcyjnych – począwszy od edukacji europejskiej poprzez krzewienie polskiej
mowy w środowiskach polonijnych Ukrainy i Zaolzia, skończywszy na klasowych
obozach narciarskich czy też współpracy międzynarodowej. Szeroka gama projektów
realizowanych przez szkołę, kreowanie postaw otwartych oraz aktywności w życiu
szkolnym i publicznym powoduje, iż absolwenci chorzowskiego „Słowaka” należą do
grupy określanej mianem ludzi sukcesu. Niewątpliwie najbardziej znanym spośród
nich jest prof. dr hab. Jerzy Buzek.
Szkolne Koło Geografów „Peneplena” to ewenement na skalę co najmniej europejską.
Jedną z form jego pracy jest organizowanie częstych wycieczek, warsztatów
terenowych i imprez krajoznawczych przybliżających geografię od strony
praktycznej. Mimo wysokich kosztów uczniowie regularnie podróżują po Polsce i
większości krajów europejskich, a ulubionym celem wyjazdów są tereny górskie,
gdzie człowiek najpełniej odczuwa piękno otaczającego go świata.
Od 1978 roku Koło jest organizatorem ogólnopolskiej imprezy turystycznej pod
nazwą Rajd Słowaka. Bierze w niej udział młodzież z wszystkich liceów w kraju
noszących imię Juliusza Słowackiego. Rajd jest doskonałą okazją do wzajemnego
poznania się rówieśników z całej Polski i partnerskich szkół w Republice
Czeskiej oraz pogłębiania wiadomości o Beskidzie Śląskim, Żywieckim i Małym
gdzie tradycyjnie się odbywa. Równolegle do rajdów, w 1987 roku zainicjowano
akcję oczyszczania szlaków beskidzkich z odpadków pozostawionych tam przez
pseudoturystów. Poprzez akcję „Czyste Góry” młodzież chce zapobiegać
postępującej dewastacji środowiska i przywrócić tym terenom chociaż część ich
pierwotnego uroku.
Praca Koła nie ogranicza się jedynie do tego typu działalności. Od wielu lat
organizuje ono liczne prelekcje, odczyty oraz imprezy kulturalne przybliżające
społeczeństwu piękno świata i problematykę podróżniczą. Członkowie Koła są
bardzo częstymi gośćmi mediów, w szczególności Telewizji Polskiej i rozgłośni
radiowych, za pośrednictwem których dzielą się swoimi doświadczeniami.
Tradycyjną jesienną imprezą w murach Liceum stały się „Dni Gór i Podróży”, które
są okazją do obejrzenia interesujących filmów, wysłuchania prelekcji
poświęconych wędrówkom i wspinaczkom, spotkań z globtroterami, himalaistami oraz
naukowcami związanymi z kierunkami geograficznymi.
Ukoronowaniem wieloletniej działalności Koła Geografów była I Szkolna Wyprawa
Geograficzna „Indie - Nepal – Himalaje ‘91”. Dzięki ogromnej pomocy sponsorów,
członkowie Koła mogli zwiedzić tak fascynujące miejsca jak Kathmandu i Pokharę w
Nepalu, Varanasi, Khajuraho, Agrę, Fatehpur Sikri, Jaipur czy Delhi w Indiach.
Głównym punktem wyprawy był dziesięciodniowy trekking w rejonie Langtang Himal
uwieńczony zdobyciem szczytu Tsergo Ri (5033 m n.p.m.). Pamiątki i eksponaty
etnograficzne spoczywają w szkolnym muzeum geograficznym, a znacznie wzbogacona
kolekcja minerałów zdobyła po raz kolejny pierwsze miejsce na Międzynarodowej
Wystawie i Giełdzie Minerałów i Skamieniałości w Sosnowcu w listopadzie 1994 r.
Wyprawa do Indii i Nepalu była pierwszym tego rodzaju przedsięwzięciem w Polsce,
stąd też zdobyła szeroki rozgłos w środkach masowego przekazu. Jak się okazuje,
było to także pierwsze zorganizowane wejście młodzieży w Himalaje (według
informacji Ministerstwa Turystyki Królestwa Nepalu oraz Królewskiego Towarzystwa
Geograficznego w Londynie). W uznaniu za organizację ekspedycji Koło Geografów
zostało uhonorowane członkostwem The Young Explorers Trust przy Królewskim
Towarzystwie Geograficznym (The Royal Geographical Society) w Londynie.
Na początku 1993 roku udało się Kołu powtórzyć sukces starszych kolegów i
sfinalizować projekt II Szkolnej Wyprawy Geograficznej „Indie - Nepal – Himalaje
’93”. Tym razem trasa przebiegała z Delhi przez Jaipur, Agrę, Khajuraho,
Benares, Chitwan do Kathmandu, skąd 11-osobowa grupa wyruszyła na dwutygodniowy
trekking w rejon Mount Everestu zakończony zdobyciem Kala Pathar (5545 m n.p.m.
- najwyższe wyjście młodzieży w świecie) i zamontowaniem pod południową ścianą
Lhotse ufundowanej przez uczniów tablicy pamiątkowej poświęconej pamięci tych,
którzy pozostali w górach na zawsze. Po zejściu z gór, przez Darjeeling i
Kalkutę wyprawa udała się do Bombaju, skąd po ośmiu tygodniach pobytu na
subkontynencie powróciła do Polski. I tym razem szkolne muzeum wzbogaciło się o
znaczną ilość eksponatów, a Koło Geografów wyróżniono członkostwem Narodowego
Towarzystwa Geograficznego (National Geographic Society) w Waszyngtonie.
Fascynacja kulturą, obyczajami czy też zróżnicowaniem środowiska geograficznego
subkontynentu indyjskiego nie mija, a nawet nie maleje. W czasie wakacji letnich
1994 r. dzięki finansowemu i „duchowemu” wsparciu wielu instytucji, firm i osób
prywatnych odbyła się III Szkolna Wyprawa Geograficzna „Indie - Pakistan -
Karakorum ‘94”. Tym razem penetrowano północno-zachodnią część Republiki Indii
(Delhi, Amritsar, Jammu, Srinagar, Leh, Manali, Chandigarh, Agra, Mathura) oraz
północny Pakistan (Lahore, Rawalpindi, Islamabad, Gilgit, Karimabad). Uczestnicy
wyprawy pokonali autobusem słynną Karakorum Highway oraz odbyli tygodniowy
trekking w rejonie Batura Mustagh.
Od chwili przyjazdu do Polski, uczestnicy wyprawy dzielili się swoimi
spostrzeżeniami, obserwacjami i wrażeniami z pobytu w Azji, a wygłaszane przez
nich prelekcje i odczyty, artykuły prasowe, audycje radiowe i telewizyjne oraz
zmontowany przez specjalistów film, pozwalały przybliżyć wielu młodym ludziom,
nie tylko ze Śląska, piękno i egzotykę wspaniałej kultury państw subkontynentu
indyjskiego.
IV Szkolna Wyprawa Geograficzna z zimy 1996 r. obejmowała głównie południową
część Indii (Bombaj, Goa, Mangalore, Mysore, Cochin, Madras, Mahabalipuram,
Kanchipuram, Bhubaneswar, Konarak, Puri, Kalkuta, Patna) oraz miesięczny pobyt w
Nepalu. W Kalkucie uczestnicy wyjazdu zostali przyjęci przez Matkę Teresę, gdzie
w Zgromadzeniu Sióstr Miłosierdzia złożyli dary w formie lekarstw i sprzętu
medycznego. Wizyta w Nepalu połączona była ze zwiedzaniem Doliny Kathmandu,
trekkingiem w Helambu Himal, raftingiem na rzece Trisuli oraz fotograficznym
safari na Nizinie Teraju. W drodze powrotnej do Delhi zatrzymano się w Varanasi,
Agrze i Jaipurze.
V Szkolna Wyprawa Geograficzna odbyła się w 500. rocznicę odkrycia morskiej
drogi do Indii przez Vasco da Gamę pod honorowym patronatem Ambasadora Republiki
Indii w RP i Prezydenta Miasta Chorzów oraz medialnym Radia Katowice. Wyprawa
trwała 62 dni i brało w niej udział 18 uczestników oraz dziennikarka Radia
Katowice. Intencją organizatorów Wyprawy było uczczenie rocznicy dopłynięcia
przez flotyllę portugalską do wybrzeży Indii w 1498 roku. Trasa Wyprawy wiodła
przez południowe Indie (Madras, czyli Chennai, Kalkuta), Bangladesz (Khulna,
Bagherhat, Dhaka), Indie północno-wschodnie (Agartala, Shillong, Guwahati,
Gangtok, Darjeeling), Nepal (Nizina Teraju, Dolina Kathmandu, trekking w rejon
Annapurny, Lumbini) oraz północne Indie (Kushinagar, Varanasi, Agra, Jaipur,
Delhi). Nawiązując do tradycji poprzednich wypraw, przekazano dar w formie
lekarstw jednemu z indyjskich szpitali oraz Zgromadzeniu Sióstr Miłosierdzia,
gdzie też modlono się nad grobem Matki Teresy. Tego typu darowizny cieszą się
ogromną wdzięcznością lekarzy, a informacje o nich i o samych wyprawach trafiają
do ogólnokrajowej prasy („The Times of India”). Piąty wyjazd Koła Geografów
zaowocował wydaniem obszernej publikacji, zawierającej także listę sponsorów,
dzięki hojności których wyprawa ta mogła zostać zrealizowana. Po raz pierwszy
fotogramy wykonane w czasie wyprawy eksponowane były na wystawach, m.in. w
Klubie Międzynarodowej Prasy i Książki w Katowicach, Galerii Polskiego Radia w
Katowicach oraz Muzeum Miejskim w Chorzowie.
Rok 1999 to Rok Jubileuszu Szkoły i Rok Słowackiego Ponad Granicami. Koło
Geografów „Peneplena” postanowiło upamiętnić go poprzez organizację miesięcznego
wypadu na wyspy Archipelagu Malajskiego. VI Szkolna Wyprawa Geograficzna
„Indonezja ‘99” pozwoliła poznać młodzieży nadzwyczajne walory przyrodnicze
(wilgotne lasy równikowe, wulkany, rafy koralowe), ślady starych kultur
azjatyckich oraz bogatą mozaikę plemienną wysp: Flores, Sumbawy, Lomboku, Bali i
Jawy. Na Komodo młodzi podróżnicy stanęli oko w oko z największymi jaszczurami
świata – słynnymi „smokami z Komodo”. Spośród kilku tysięcy zdjęć wykonanych na
półkuli południowej, wiele można było obejrzeć na wystawach fotograficznych w
Katowicach, Krakowie, Bielsku-Białej, Monachium, Kolonii, Essen oraz w
chorzowskim muzeum w czasie Wielkiego Zjazdu Absolwentów, którego honorowymi
patronami i gośćmi byli: ówczesny Prezes Rady Ministrów RP - Jerzy Buzek -
absolwent „Słowaka” z 1957 roku oraz Prezydent Miasta Chorzów - Marek Kopel. W
trakcie każdej z wystaw, także poświeconych innym wyprawom, prezentowana była
lista sponsorów.
Niekonwencjonalnym był pomysł poznania jednego z państw afrykańskich. VII
Szkolna Wyprawa Geograficzna „Etiopia – Semien ’2001” postawiła sobie za cel
eksplorację jedynego chrześcijańskiego państwa Afryki - Etiopii. Trasa
podzielona była na kilka etapów. Pierwszy to północ kraju, bogata w zabytki
kultury chrześcijańskiej związanej z obrządkiem koptyjskim. Spośród miejsc,
które odwiedzono, a były to: Bahar Dar i położone w pobliżu Wodospady Błękitnego
Nilu, Jezioro Tana, Gonder, Aksum, Debre Damo i Lalibela, na szczególnie godne
uwagi wydają się być te dwa ostatnie. Południe to zupełnie inny rozdział.
Tamtejsze parki narodowe są szczególnie bogate w ...ludzi. Przemierzając
afrykański busz natknięto się na jedno z najniebezpieczniejszych plemion
Czarnego Lądu – Mursi. W islamskim Harerze na wschodzie kraju uczestniczono w
niecodziennym spektaklu karmienia hien.... metodą usta – usta. Z początkiem
września nastąpił powrót do kraju gdzie uczestnicy zostali powitani na lotnisku
w Katowicach przez Premiera Rządu RP i Wojewodę Śląskiego.
VIII Szkolna Wyprawa Geograficzna „Indie – Himalaje 2003” należała do
najbardziej udanych i efektywnych. Licząca ponad 10.000 km trasa przebiegała
między innymi przez kolonię trędowatych w Puri założoną i prowadzoną przez
polskiego misjonarza o. Mariana Żelazka – kandydata do Pokojowej Nagrody Nobla
oraz najwyższą przejezdną przełęcz świata Khardung La (5.620 m n.p.m.). Owocem
wyjazdu jest chociażby wydanie naukowego sprawozdania z wyprawy oraz liczne
odczyty prowadzone przez uczestników ekspedycji, w tym w tak prestiżowych
ośrodkach jak np. Klub Podróżniczy „Wagabunda” w Krakowie, Studenckie Koło
Podróżników „Denali” przy Uniwersytecie Śląskim, w siedzibie Polskiego
Towarzystwa Geograficznego, szkołach, placówkach kulturalnych czy też w ramach
warsztatów dla nauczycieli geografii.
W czasie letnich wakacji roku 2004 odbył się kolejny wyjazd 15 – osobowej grupy
licealistów. Tym razem celem były ciekawe kulturowo i przyrodniczo kraje
Półwyspu Indochińskiego: Myanmar (d. Birma), Laos, Kambodża i Tajlandia. Obszar
okazał się niezmiernie zróżnicowany nie tylko pod względem poziomu rozwoju
gospodarczego, ale także niesamowitą mozaiką etniczną. Z jednej strony młodym
ludziom dane było przeżywać niezwykłe przygody, jak „własnoręczną” naprawę drogi
w Laosie czy też ucieczkę przed słoniem w dżungli Khao Yai, z drugiej zaś
poznawać przerażający ogrom zbrodni Czerwonych Khmerów. Wyprawa ta była kolejną,
niezwykłą lekcją geografii i historii.
W roku 2005 młodzi chorzowscy podróżnicy odbyli jubileuszową X Szkolną Wyprawę
Geograficzną „Sri Lanka – Indie 2005”. W ramach współpracy międzyszkolnej,
oprócz bogatego programu naukowego, pomagali w odbudowie C. W. W. Kannangara
College – szkoły w Galle na Sri Lance zniszczonej w czasie Tsunami. Zwiedzali po
raz pierwszy niedostępne dla turystów północno – wschodnie stany Indii.
Trasa XI Szkolnej Wyprawy Geograficznej z 2007 roku objęła Nepal i Indie.
Chorzowscy podróżnicy przemierzyli 15 tysięcy kilometrów zwiedzając urokliwe
zabytki Nepalu, przedzierając się przez zatopiony przez monsunową powódź stan
Bihar, oglądając starożytne świątynie Ellory i Ajanty, prehistoryczne malowidła
naskalne w Bhimbetce. 31 sierpnia 2007 roku 31 - osobowa grupa uczniów i
absolwentów dostąpiła zaszczytu prywatnej audiencji u Jego Świątobliwości XIV
Dalajlamy Tybetu. Dalajlama za pośrednictwem uczniów Słowaka przekazał specjalne
przesłanie do polskiej młodzieży.
Półwysep i Archipelag Malajski był regionem eksploracji XII Szkolnej Wyprawy
Geograficznej w czasie wakacji 2008 roku. Tym razem skoncentrowano się przede
wszystkim na obserwacji przyrody – zarówno tej ożywionej, jak i nieożywionej. Tę
pierwszą uczestnicy mieli możność podziwiać chociażby z łodzi płynących rzeką
Kinabatangan w północnej części Borneo czy też spotkania oko w oko z
orangutanami na trzeciej pod względem wielkości wyspie Ziemi. Obejrzawszy
zabytki Bali i Jawy, podróżnicy zatrzymali się na Sumatrze, przekraczając tam
równik i wędrując wśród niezliczonej ilości wulkanów, często wypełnionych
kraterowymi jeziorami. Jedna z tych wędrówek uwieńczona była wejściem na czynny
wulkan Mount Sibayak, którego huczący siarkowymi wyziewami krater przypomniał
wszystkim o potędze drzemiącej we wnętrzu naszej planety.
Kolejna wyprawa licealistów z Chorzowa w czasie ferii letnich 2009 roku – Roku
Juliusza Słowackiego i jednocześnie roku jubileuszu Szkoły a jej geograficznym
celem były Indie. Pierwsze trzy tygodnie jej uczestnicy w rekordowej ilości 25
osób spędzili na poznawaniu pustynnego Radżastanu odwiedzając między innymi
położone z dala od turystycznych szlaków Kumbalgarh, Bundi i Ranakpur. Przez
niemal miesiąc wyprawa penetrowała Himalaje i Karakorum w północnoindyjskich
stanach Jammu & Kashmir oraz Himachal Pradesh. Przez ponad trzy tygodnie
uczestnicy nie zjeżdżali poniżej 3.500 m n.p.m., a siedmiokrotnie przekraczali
wysokość 5.000 m nad poziomem morza. Pobyt w pustynnej Dolinie Nubry oraz nad
turkusowymi jeziorami Pangong Tso i Tso Moriri łaczył w sobie wrażenia wywołane
pięknem a jednocześnie surowością natury. W stolicy Ladakhu - Leh, ekipa ze
Słowaka miała okazję spotkać Dalajlamę w czasie jego przejazdu przez miasto, zaś
w położonej w Małych Himalajach Shimli, przenieść się w wyobraźni do małego
angielskiego miasteczka.
Celami edukacyjnymi szkolnych wypraw geograficznych są między innymi:
- poznanie środowiska przyrodniczo – geograficznego południowej Azji,
- zapoznanie się z kulturą i zróżnicowaniem religijnym na omawianym obszarze,
- prowadzenie obserwacji przyrodniczych oraz socjologicznych oraz wykształcenie
umiejętności ich gromadzenia, przetwarzania i wykorzystywania,
- rozwijanie poczucia tolerancji oraz wrażliwości,
- kreowanie postaw otwartych, wolnych od szowinizmu, przesądów rasowych,
narodowych oraz religijnych uprzedzeń,
- kształtowanie umiejętności organizacyjnych,
- nauka zachowania się w sytuacjach nietypowych,
- kształtowanie postaw proekologicznych,
- rozwijanie pasji poznawczych,
- wykonanie i opracowanie dokumentacji fotograficznej oraz wzbogacenie zbiorów
etnograficznych dla celów ekspozycyjnych,
- prowadzenie odczytów, pokazów slajdowych i prezentacji multimedialnych dla
młodzieży szkolnej, studentów i nauczycieli oraz na festiwalach podróżniczych.
Koło Geografów „Peneplena”
Dokładniejsze informacje wraz z galerią zdjęć z wypraw Słowaka umieszczone są na
stronach internetowych: www.slowacki.edu.pl oraz
www.peneplena.slowacki.edu.pl.